تماس با ما خانه
RSS

شاید خیلی از ما وقتی دچار یک عارضه شده‌ایم- مثل دل‌درد حاصل از خوردن خیار- از مادربزرگ‌ها شنیده‌ باشیم که «چیزی نیست سردی‌‌ات شده و با نبات‌داغ یا چایی‌نبات خوب می‌شوی» که البته بیراه هم نبوده چون چای‌نبات را خورده‌ایم و به‌سرعت بهبود یافته‌ایم.

از این دست درمان‌ها در طب سنتی ما کم نیست ولی واقعا آیا گرمی و سردی خوراکی‌ها پایه و اساس علمی دارد؟

مثلا سردی باعث بی‌حالی و خوردن غذاهای گرم باعث حرکت و فعالیت می‌شود؟

دکتر شهرام شهابی، متخصص ایمونولوژی و عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی ارومیه که در این زمینه تحقیقات علمی انجام داده در مصاحبه با همشهری به سؤالاتی از این دست پاسخ داده است.

در طب سنتی و عامیانه غذاها را به سرد و گرم تقسیم‌بندی می‌کنند و برای هر کدام خواص ویژه‌ای در نظر می‌گیرند. با توجه به اینکه شما تحقیقاتی در این زمینه انجام داده‌اید آیا سردی و گرمی پایه علمی دارد؟

بعضی در این زمینه باتوجه به انرژی‌ای که مواد غذایی یا خوراکی‌ها در بدن تولید می‌کنند آنها را به غذاهای گرم و سرد طبقه بندی می‌کنند در حالی که به‌نظر من درست نیست، چون بعضی خوراکی‌ها وجود دارند که سرشار از انرژی هستند و اصلا جزو چربی‌ها محسوب می‌شوند ولی در این تقسیم‌بندی در لیست غذای‌های سرد جای دارند و البته خوراکی‌هایی هم وجود دارند که انرژی زیادی در بدن تولید نمی‌کنند و فقط یک طعم دهنده هستند (مثل نعنا) ولی جزو غذاهای گرم به حساب می‌آیند یا مثلا ماست گاو و گوسفند از نظر میزان انرژی‌زایی خیلی با هم تفاوتی ندارد ولی در 2دسته سرد و گرم طبقه‌بندی می‌شوند.

پس می‌توان گفت گرمی یا سردی غذا بیشتر از اینکه به میزان انرژی و کالری تولید شده از آن وابسته باشد به این بستگی دارد که چه تأثیری بر سیستم بدن دارد ؟ یعنی روی متابولیسم بدن چه تأثیری دارد؟

آیا باعث می‌شود بدن از ذخایرش بیشتر استفاده کند یعنی آنها را بسوزاند و به حرارت و انرژی تبدیل کند یا کمتر؟

پس هر چیزی که باعث شود بدن ذخایر(چربی) بیشتری را بسوزاند و انرژی بیشتری تولید کند گرم مزاج و بر عکس آن سرد مزاج خواهد بود.

به‌عنوان مثال غذاهای گرم باعث تغییر سیستم ایمنی می‌شوند و از سوی دیگر نیز باعث بالا رفتن «تون» عصبی سمپاتیک محیطی و کاهش تون عصبی سمپاتیک فوق‌کلیوی و عصب پاراسمپاتیک و کــاهش تــرشح هــورمون کورتیکواستروئید از غدد فوق کلیوی می‌شوند که این فرایندها به نوبه خود موجب افزایش متابولیسم و سوزاندن انرژی و در نتیجه انرژی‌زایی و افزایش حرارت و فعالیت می‌شود.

این مسئله در مورد غذاهای مرطوب و خشک نیز صادق است. خوراکی مرطوب حتما این‌طور نیست که آب زیادی داشته باشد بلکه به این دلیل مرطوب است که وقتی خورده می‌شود باعث می‌شود بدن آب بیشتری را در بافت‌ها نگه دارد.

به‌عنوان مثال آلو یک میوه مرطوب است که حتی اگر خشک آن نیز مصرف شود باز هم همین خاصیت خود را دارد؛ پس رطوبت و خشکی غذاها نیز نه به تعداد ملکول‌های آب موجود در آنها بلکه به خاصیت آنها در جذب و حفظ ملکول آب در بافت‌ها برمی‌گردد. بنابراین در نظر گرفتن طبیعت غذاها بدون توجه به تأثیر آنها بر متابولیسم از نظر علمی خیلی درست نخواهد بود.

آیا تاکنون تحقیقاتی در این زمینه انجام شده که وجود چه عناصر یا ترکیباتی در غذاها و خوراکی‌ها باعث می‌شود آنها را در لیست خوراکی‌های گرم یا سرد قرار دهیم؟

تا جایی که من اطلاع دارم در این زمینه پژوهشی صورت نگرفته است اما مشخص شده که سیستم عصبی بدن به‌ویژه انتهای عصبی اعصاب واگ ترکیبات موجود در غذا را شناسایی می‌کند و بر اساس آن ترکیبات نحوه کارایی‌‌اش بر متابولیسم بدن متفاوت می‌شود. حتی در حال حاضر موسیقی‌ها نیز به گرم و سرد دسته‌بندی می‌شوند و این برمی‌گردد به همان تأثیری که بر سوخت‌و‌ساز بدن می‌گذارند.

عطر‌های سرد و گرم هم همین ویژگی را دارند؟

بله دقیقا، تأثیر آنها بر سیستم عصبی باعث این تقسیم‌بندی می‌شود چرا که این سیستم عصبی است که روی متابولیسم و کاتابولیسم تأثیر می‌گذارد و باعث سوزاندن ذخایر(چربی) یا افزایش آنها می‌شود.

افراد گرم مزاج و سرد مزاج چه خصوصیاتی دارند؟

تقسیم‌بندی افراد به ٢دسته دارای طبع سرد و گرم در ساختار طب سنتی، کاملا بر اصول علمی و خصوصیات فیزیولوژیک و ایمونولوژیک بدن افراد استوار است. افراد سرد مزاج و گرم مزاج دارای ویژگی‌هایی هستند که گاه حتی در ظاهر آنها نمایان می‌شود. هر چند این یک امر ژنتیک است ولی شرایط زندگی هم روی آن تأثیر می‌گذارد.

مطالعات و تحقیقاتی که ما انجام دادیم نشان داد این افراد از نظر تون عصبی سمپاتیک و پاراسمپاتیک و نیز تغییر واکنش‌های سیستم ایمنی با هم متفاوتند. من معتقدم تفاوت اصلی در سیستم عصبی این افراد است که آنها را سردمزاج و گرم ‌مزاج می‌کند. ما دارای سیستم عصبی آنتریگ(روده‌ای) و واگ هستیم که اینها می‌توانند مواد غذایی مختلف را شناسایی کنند.

امتیاز شما به این مطلب :

comment rss - Trackback

  1. بيتا گفت:

    با تشكر از شما ولي توضيحات كافي و كامل نبود.

» ارسال نظرات

کلیه حقوق این سایت ، متعلق به نازخاتون می باشد و استفاده از مطالب و تصاویر این سایت با ذکر منبع بلامانع است .
طراحی سایت : بلاگ اسکین
خرید سی سی کم خرید سی سی کم